Odpowietrzanie hamulców tarczowych

Odpowietrzanie hamulców tarczowych

Odpowietrzanie hamulców tarczowych 1024 690 SerwisBAJKA.pl

Dzisiejsze „Ask Me Anything” poświęcimy hydraulice; ściślej rzecz ujmując hamulcom tarczowymi i wszystkim, co wiąże się z ich odpowietrzaniem. W teorii powinna być to relatywnie prosta czynność, która jednak – jak pokazuje praktyka – czasem potrafi okazać się wyzwaniem. Szczególnie jeśli robimy to po raz pierwszy bądź posiadamy hamulec, z którym nie mieliśmy wcześniej styczności.

serwis rowerowy ursynów

W nowych systemach Shimano do odpowietrzania stosuje się wygodny lejek

 

Napisał do nas Tadeusz:
„(…)od pewnego czasu bardzo interesuje mnie serwisowanie rowerów. Nie zajmuję  się tym zawodowo, jest to moja pasja.

Przeglądając fora rowerowe, natknąłem się na rozbieżne informacje na temat hamulców hydraulicznych, stąd kilka moich pytań:
1) Jaka jest różnica w wykonywanych czynnościach między odpowietrzaniem, a wymianą płynu hamulcowego?
2) W jakich przypadkach odpowietrzać, a kiedy wymieniać płyn?
3) Czy te czynności wyglądają identycznie w przypadku różnych producentów?
4) Co jaki czas trzeba wykonywać te czynności? Jak podają to producenci, a jak wygląda to w praktyce?
5) Czy istnieje różnica w odpowietrzaniu hamulców hydraulicznych szczękowych typu np. Magura HS 11, a odpowietrzaniu hamulców hydraulicznych tarczowych?”

Tadeuszu, szanowni – sprawy mają się następująco:

Odp. 1) Tak naprawdę jedno pojęcie ściśle łączy się z drugim. Bowiem podczas wymiany płynu hamulcowego (którym w 99,9% przypadków nie licząc egzotycznych konstrukcji będzie DOT lub olej mineralny) należy jednocześnie odpowietrzyć układ. Wymiana wiąże się z podłączeniem strzykawek (w niektórych rozwiązaniach jak np. Magura lub Shimano korzysta się z jednej strzykawki i zbiorniczka na płyn) i wypchnięciem pod naciskiem starego płynu oraz wlaniu nowego.

 

Serwis hamulca sram

Częstą przypadłością hamulców koncernu SRAM są puchnące i zacierające się przez to tłoczki

Z kolei odpowietrzanie polega na usunięciu z układu (zacisku, przewodu oraz klamki) pęcherzyków powietrza, które upośledzałyby pracę hamulca. Każdy producent ma swoje zalecenia jak je wykonać, ale wszystkie są w gruncie rzeczy podobne. Oczywiście w teorii można rozdzielić oba te pojęcia, wówczas jedyną różnicą między nimi będzie ilość użytego oleju mineralnego lub płynu DOT. Niemniej nie polecamy samego odpowietrzania na częściowo starym oleju/płynie – zawsze należy w pełni przelać i następnie odpowietrzyć układ korzystając z nowego (szczególnie w przypadku DOT-u, o czym piszemy dalej)

Odp. 2) Zapowietrzenie układu możemy wychwycić wtedy, gdy klamka hamulcowa staje się miękka (czy wręcz przeciwnie, twardnieje), gumowata, a jej skok jest znacznie większy niż wcześniej. Możemy np. postawić rower w pionie na tylnym kole, odczekać chwilę i nacisnąć dźwignię. Jeśli jest miękka, hamulec trzeba odpowietrzyć. Powietrze w układzie jest niebezpieczne ponieważ może się zdarzyć, że w trakcie długiego zjazdu i hamowania klamka zacznie zachowywać się nieprzewidywalnie, np. zacznie się zapadać. Pamiętajmy również o tym, że hydraulika jest wrażliwa na nieodpowiednie przechowywanie roweru, który nie powinien stać długo do góry kołami.

 

serwis rowerowy warszawa

Konserwacja zacisków i dźwigni pracujących w oparciu o DOT wymaga użycia specjalnego smaru

Odp. 3) Zdecydowanie nie, większość producentów ma swoje własne wytyczne odnośnie odpowietrzania. W Shimano (podobnie jak np. w niemieckiej Magurze) zgodnie z instrukcją używa się specjalnego lejka i jednej strzykawki, choć od tej zasady są wyjątki. Z kolei u amerykańskiego konkurenta – koncernu SRAM – będą potrzebne dwie strzykawki. Starsze hamulce – w szczególności z ery kół 26″ – oraz egzotyczne konstrukcje często wymagają specjalistycznych końcówek aby moc podłączyć strzykawkę do układu.

Serwisowe manuale oraz filmy instruktażowe są najczęściej łatwo dostępne w sieci i krok po kroku pokazują, jak należy obchodzić się z danym modelem i rocznikiem hamulca.

Odp. 4) Jako, iż najczęściej spotykamy produkty marki Shimano oraz SRAM, odpowiemy na ich przykładzie. Hamulce z kraju Kwitnącej Wiśni działają w oparciu o olej mineralny, a instrukcja zaleca, by wymieniać go w momencie zmiany koloru z jasnoczerwonego na ciemny. Jest to dość nieprecyzyjne, nie da się bowiem z zewnątrz sprawdzić barwy oleju. Częstotliwość serwisu jak zawsze zależy od intensywności jazdy, a także warunków zewnętrznych. Z naszego doświadczenia wynika, że przynajmniej raz w sezonie warto wymienić olej na nowy.

 

Tune kill hill

Dodatkowo tuningowany przez nas hamulec Tune Kill Hill w wersji z przezroczystym przewodem oraz barwiony olejem

Z kolei hamulce SRAM pracują w oparciu o higroskopijny DOT. Jest to płyn produkowany na bazie glikolu (za wyjątkiem wersji DOT 5 opartej na silikonie) posiadający zdolność do absorbowania wody, będącą znaczną wadą owego rozwiązania. Dlatego też częstotliwość wymian powinna być wyższa, niż w przypadku oleju mineralnego. Amerykański koncern zaleca serwis przynajmniej raz w roku zaznaczając przy tym, iż w zależności od kilku czynników (analogicznie przytoczonych przez nas wyżej) procedurę należy przeprowadzać częściej.

Odp. 5) Procedura przelewania i odpowietrzania układów hamulców szczękowych (Magura, Wendler) oraz tarczowych polega na tym samym, techniki również są bardzo zbliżone. Przy czym wg instrukcji Magury, olej mineralny Royal Blood nie starzeje się i nie ma konieczności jego częstej wymiany. Nie jest to prawdą – przez uszczelki do środka systemu również powoli może dostawać się woda i wówczas spada punkt wrzenia, a jak informujemy w dalszej części olej Magura ma pod tym względem jedne z najgorszych parametrów na rynku.

Zawsze warto zaglądać do oficjalnych manuali, znajdują się w nich najbardziej aktualne informacje dot. danego modelu, a także wszelkie wskazówki odnośnie przelewania i odpowietrzania układu.

profesjonalny serwis rowerowy warszawa

Hamulce Shimano działają w oparciu o olej mineralny

Podsumowując pamiętajmy, że:
– warto zaopatrzyć się w najlepszy zestaw do odpowietrzana, na jaki nas stać. Tanie produkty często zużywają się szybko, a w ekstremalnych przypadkach już na starcie nie nadają się do sensownego użytku

DOT zalety:
– bardzo wysoki punkt wrzenia (szczególnie dla wersji 5.1)
– aby został dopuszczony do sprzedaży musi spełniać określone standardy jakości
– tańszy niż olej mineralny i łatwo dostępny

DOT wady:
– zdolność do absorpcji wody
– agresywność dla otoczenia (w szczególności gumy, skóry, elementów malowanych)
– szybkość „starzenia” się po otwarciu opakowania ze względu na absorpcję wody

Olej mineralny zalety:
– wysoki punkt wrzenia (ale nie wszystkich produktów)
– można go długo przechowywać po otwarciu pojemnika
– nie jest agresywny dla otoczenia
– nie absorbuje wody

Olej mineralny wady:
– woda w układzie hamulcowym (dostaje się tam przez nieszczelności) obniża punkt wrzenia
– brak regulacji dotyczących minimalnych standardów do spełnienia
– dobrej jakości olej jest droższy i trudniej dostępny od płynu DOT

– DOT i olej mineralny nie mogą być stosowane wymiennie

– Tarcza hamulcowa oraz okładziny to elementy niezwykle wrażliwe na zatłuszczenie. Pamiętajmy o tym!

– Hamulce Shimano są szczególnie wrażliwe na zbyt dużą ilość oleju w układzie, co może skutkować uszkodzeniem tłoczka w klamce

Na koniec kilka ciekawostek:
1) płyn hamulcowy musi być odporny na ciepło wytwarzane podczas hamowania. Producenci bardzo restrykcyjnie podchodzą do tego, co wlejemy do układu i np. Shimano zastrzega, że użycie innego oleju niż fabryczny skutkuje brakiem gwarancji. Niemniej warto sprawdzić, jaka jest temperatura wrzenia poszczególnych produktów, co powinno dać do myślenia:

Oleje mineralne:
– Magura Royal Blood (niebieski): 120 °C
– Valvoline LHM+ (stosowany w zawieszeniu Citroen): 249 °C
– Shimano: 280 °C
– olej markowany dla Bleedkit.com, produkowany w Japonii: 400 °C

DOT:
– DOT 3: 205 °C
– DOT 4: 230 °C
– DOT 5: 260 °C (UWAGA! Ze względu na skład oparty na silikonie nie może być używany w rowerze, oraz mieszany z pozostałymi płynami)
– DOT 5.1: 270 °C

profesjonalny serwis rowerowy

Hamulce Avid działają w oparciu o płyn hamulcowy DOT

2) istnieją hamulce, w których nie przewidziano klasycznego zaworka do odpowietrzania. Prawdopodobieństwo, że się z nimi spotkacie jest raczej nikłe, ale jeśli tak się stanie, należy do pełna (z tzw. „górką”) zalać przewód oraz klamkę i wówczas połączyć je ze sobą

3) pierwszym seryjnie produkowanym hamulcem tarczowym marki Shimano był model należący do grupy Deore XT. Niezwykle interesująco wyglądały jego początki, ponieważ w tzw. fabryce prototypów w Kobo Japończycy opracowali działający hamulec, który składał się z dwóch tarcz hamulcowych i trzech okładzin. Za chłodzenie owej konstrukcji odpowiadała woda, „chłodnica” była umieszczona pod siodełkiem, a H2O po schłodzeniu specjalnym przewodem wracała do zacisku

4) płyn hamulcowy DOT najlepiej nabywać w małych pojemnikach, których zawartość możemy szybko zużyć ponieważ po oderwaniu folii zabezpieczającej absorbuje wodę i spadają jego parametry w zakresie temperatury wrzenia. Dla przykładu marka Castrol rekomenduje, aby po roku od otwarcia pojemnika z płynem DOT nie używać już jego zawartości (z naszego doświadczenia wynika, że czas ten należy skrócić o kilka miesięcy)

Dodaj komentarz